Единого мнения о происхождении ВИЧ не существует. Ученые предлагают множество гипотез.
Естественное происхождение
Часть ученых утверждает, что СПИД – это новое заболевание человека, что возбудитель его эволюционно сформировался во второй половине ХХ века. Они считают, что первоначально этот вирус возник в некоторых регионах Центральной Африки, может быть, достаточно давно и распространялся только среди населения этого региона планеты. Именно этим и объясняется невысокая продолжительность жизни людей африканского региона. Так, по мнению экспертов ВОЗ, эпидемия СПИД началась в Африке в начале 70-х годов, затем была завезена на Гаити, откуда попала в США, а затем распространилась по всему миру.
Причиной эпидемии мог стать вирус африканских зеленых мартышек, весьма напоминающий ВИЧ. Вероятнее всего, что в процессе мутации обезьяньего вируса, преодолев межвидовой барьер, появился микроб, способный поражать человеческие клетки. А процесс передачи, вероятнее всего связан с тем, что некоторые народы Африки употребляют в пищу обезьянье мясо.
С позиции межвидового перехода становится понятным, почему СПИД в настоящее время протекает столь тяжело и является летальной для человека инфекцией. Подобное течение не характерно для исторически длительных «устоявшихся» инфекций.
Остается невыясненным вопрос, каким путем возбудитель СПИДа преодолел видовой барьер, какой механизм лежит в основе этого явления.
Врачебная ошибка
Ещё одна версия появления ВИЧ состоит в том, что это – результат врачебной ошибки при попытке создания лекарства от полиомиелита в пятидесятых годах двадцатого века. Для изготовления лекарства применялись клетки печени определённых видов обезьян. Само лекарство было испытано на африканских жителях как раз тех местностей, в которых потом и наблюдалось самое большое число ВИЧ-инфицированных людей.
Биологическое оружие
По мнению некоторых исследователей, ВИЧ появился в результате экспериментов, проводимых ЦРУ США в 70-х годах ХХ века с целью создания биологического оружия, направленного на разрушение иммунной системы человека. По данным разведок некоторых государств, в Пентагоне существовали документы, описывающие действие некого препарата, полностью совпадающие с процессом, происходящим в организме человека, заражённого ВИЧ. Существовали и конкретные сроки изготовления этого биологического вещества. Причём, окончание сроков производства полностью совпало со вспышкой ВИЧ-инфекции в Африке.
«Историческая» болезнь
Есть некоторые факты, которые вызывают сомнение в гипотезе перехода ВИЧ к человеку от обезьяны. В тканях гомосексуалиста, который скончался в конце 60-х годов двадцатого века от неизвестной болезни, и чьё тело было заморожено для дальнейшего исследования, был обнаружен ВИЧ. Проведённые исследования показали, что скорость мутации этого вируса гораздо меньшая, чем считалось ранее. При этой скорости мутации ВИЧ, выявленный в Африке не мог перейти в форму вируса, который был найден в Европе за отводившееся на это ранее время.
Некоторые учёные считают, что ВИЧ в течение нескольких веков мутировал в организме самих людей. В некоторых статьях по медицине конца девятнадцатого века описываются случаи неизвестных заболеваний, очень похожих на СПИД. Таким образом, возраст СПИДа может измеряться и столетиями, и, может быть даже, тысячелетиями.ВИЧтин келип чыгышы жөнүндө бирдей ойлор жок. Окумуштуулар көптөгөн божомолдоолорду сунуш кылышат.
Табигый келип чыгышы
Окумуштуулардын бир бөлүгү СПИД-бул адамдын жаңы оорусу экендигин, анын козгогучу ХХ-кылымдын экинчи жарымында эволюциялык түрдө калыптангадыгын далилдешет. Алар бул вирусту адегенде Борбордук Африканын кээ бир аймактарында пайда болгон деп эсептешет, балким эчактан бери эле планетанын ушул аймагынын калкында гана таралып келген. Африкалык аймактын элинин жашоо мөөнөтүнүн узак эместиги дал ушуну менен түшүндүрүлөт. Ошентип ВОЗдун эксперттеринин ою боюнча Африкада СПИД эпидемиясы 70-жылдардын башында башталган, андан кийин Гаитиде таралып, ал жерден АКШ га кирген, андан соң бүткүл дүйнө жүзү боюнча таралган.
Эпидемиянын бирден бир себеби ВИЧке окшогон африкалык жашыл маймылдардын вирусу болушу ыктымал. Мүмкүн, маймылдын вирусунун мутация учурунда түрлөр ортосундагы тоскоолдукту жеңип, адамдын клеткаларын бузууга жөндөмдүү микроб пайда болгон. Ал эми микробдун берилиши Африканын кээ бир элдери маймылдын этин тамакка колдонгондугуна байланыштуу болуш керек.
Түрлөр аралык алмашуу жагын караганда, азыркы учурда СПИДдин ушундай оор жана адамды өлүмгө алып баруучу инфекция экендиги түшүнүктүү болуп турат. Мындай агым тарыхый узакка туруштук берген инфекциялар үчүн мүнөздүү эмес.
СПИДдин козгогучу кандай жол менен түр тоскоолун жеңгендиги ,бул көрүнүштүн негизинде кандай механизм жаткандыгы жөнүндөгү суроо чечилбей турат.
Врачтын катасы
ВИЧтин пайда болуусунун дагы бир болжолдуу себеби-бул жыйырманчы кылымдын элүүнчү жылдарында полиомиелитке каршы дары жасоо аракетинин учурунда врачтык катанын кетирилишинин жыйынтыгынан турат. Дарыны жасоо үчүн маймылдын белгилүү түрлөрүнүн боор клеткалары пайдаланылган. Дарыны сыноо ошол жерлердин африкалык жашоочуларына жүргүзүлгөн, кийинчерээк ВИЧ оорулуу адамдардын эң көп саны ошол жерлерде байкалган.
Биологиялык курал
Кээ бир изхилдөөчүлөрдүн ою боюнча, ВИЧ ХХ-кылымдын 70-жылдарында АКШнын ЦРУсу тарабынан адамдын иммундук системасын бузууга багытталган биологиялык куралды түзүү максатында жүргүзүлгөн тажрыйбанын жыйынтыгы. Кээ бир өлкөлөрдүн чалгындоо маалыматтарына караганда, Пентагондо ВИЧ менен ооруган адамдын организминде жүрүүчү процесске толук дал келген кандайдыр бир препараттын аракетин баяндоочу документтер болгон. Бул биологиялык затты даярдоонун конкреттүү убагы да болгон. Анын үстүнө даярдоо убагынын аякташы Африкадагы ВИЧ-инфекциянын тарашына толук дал келген.
«Тарыхый» оору
ВИЧтин адамга маймылдан берилгендиги тууралуу божомолдоого ишенбей турган кээ бир фактылар бар. ХХ-кылымдын 60-жылдарынын аягында белгисиз оорудан каза тапкан жана изилдөө үчүн тоң дурулуп коюлган гомосексуалисттин тканында ВИЧ табылган. Жүргүзүлгөн изилдөөлөр бул вирустун мутация ылдамдыгы мурдагы айтылгандарга караганда бир топ кичине экендигин көрсөткөн. Мутациянын мындай ылдамдыгы менен Африкада табылган ВИЧ Европада табылган вирустун формасына мурда берилген убакытта өтүп кете алган эмес.
Кээ бир окумуштуулар ВИЧ адамдардын өздөрүнүнүн организминде көптөгөн кылымдар бою өзгөрүп келген деп эсептешет. Он тогузунчу кылымдын аягындагы медицина боюнча кээ бир макалаларда СПИДге абдан окшош белгисизоорулар жө нү ндө окуялар баяндалган. Ушундан улам СПИДдин жашы жүз жылдар, алтургай миң жылдар менен өлчөлөт.
